Door Elizabeth Vogelzang
Stapels boeken zijn er over geschreven, maar een complete film over het Friese paard was er nog niet. Filmmakers Harry de Haas en Marjolein van den Berg toeren daarvoor door Friesland. Gisteren was het de beurt aan de Friese Quadrille, hét shownummer met Friese paarden. DRACHTEN Zestien dampende paardenlijven trekken acht Friese sjezen door het mulle zand in de hal van het Fries Congrescentrum in Drachten. Kletterende tuigen, commando's van geconcentreerde menners en gehijg van de zwetende viervoeters klinken door de hal. De camera's van Harry de Haas uit Velsenbroek en Marjolein van den Berg uit Beverwijk leggen de paardendans van de wereldberoemde Friese Quadrille vast. ,,Geweldig. Dit is kicken.''
Vroeger stonden ze voor een Romeinse strijdwagen, tegenwoordig draaien ze sierlijke pirouettes in de dressuurpiste. Het Friese paard is van alle markten thuis en komt uit in veel disciplines van de paardensport. ,,Ze kunnen bijna alles en hebben een magische uitstraling'', vat filmer De Haas het geheim van het Friese paard samen. Zelf rijdt hij een ruin en is ,,besmet met het virus en helemaal gek van Friezen.''
De Haas en Van den Berg vonden het tijd om in een complete film te vertellen over het kunnen van het Friese paard en de rijke geschiedenis van het ras dat twee keer voor uitsterven werd behoed. Eind 19e eeuw was het bijna afgelopen toen nog maar drie hengsten waren voor de fokkerij.
In de jaren zestig herhaalde dit scenario zich toen boeren massaal hun paard inruilden voor de trekker. Inmiddels glorieert het ras als nooit tevoren. De film is een eerbetoon aan de Fries. Kijkers van de film moeten volgens De Haas ,,steil achterover slaan en denken: Potsiedikkie, ik wil ook een Fries.''
De twee filmers bepraatten hun idee met de Noord-Hollandse Saskia Meinema, de eerste Nederlandse amazone die met een Fries uitkwam in de Grand Prix, de zwaarste klasse in dressuur. Die kwam weer in contact met paardenman Frits de Jong uit Tjerkgaast en zo werd het filmplan werkelijkheid. ,,Iedereen is zo enthousiast. Deze mensen offeren er allemaal een vrije dag voor op'', zegt De Haas verrukt, terwijl hij naar de menners van de Quadrille wijst. ,,Allemaal passie voor het Friese paard.''
Alfons van Proosdij uit Joure showt de Hongaarse post op het filmdoek. Een shownummer waarbij hij op de rug van twee paarden drie voorpaarden ment. De Fries wordt voor een arrenslee gefilmd in de sneeuw in Duitsland en de Friese dravers tonen hun kunsten op de renbaan. ,,As de Quadrille ûntbrekt, is de film net compleet'', zegt voorzitter Sipke Wadman uit Gytsjerk trots.
De Quadrillepaarden hebben het loodzwaar in de paardenbak met 340 kuub zand. De wielen van de sjezen snijden diep door het rulle zand. Halverwege de show begint een van de paarden van Klaas Postma uit Tjerkgaast te trekken met een been. De rijder besluit dat zijn span niet langer mee kan lopen. De risico's zijn te groot.
Spoedberaad bij de Quadrille, want een reservepaard is niet voor handen en als er geen acht combinaties in de baan zijn, kan de show niet doorgaan. In allerijl wordt paardenman Albert Minkema uit Rottevalle gebeld. Hij biedt spontaan aan een van zijn paarden te brengen om de opnames door te laten gaan.
Als de filmers zeggen dat ze genoeg beelden hebben van het achttal, zijn de rijders gerust. ,,Ik wil niet dat er wat misgaat met de dieren'', zegt De Haas bezorgd.
Op 9 maart gaat de film, die in het Nederlands, Duits, Engels en Frans wordt uitgebracht, in première. De filmmakers krijgen financiële steun van de provincie Friesland en meerdere kleine sponsors. De Haas is met het Filmhuis in Leeuwarden in beraad over enkele voorstellingen.
Bron: Leeuwarder Courant, 17 januari 2007